در سال‌های اخیر، پژوهشگران سلامت مادر به این نتیجه رسیده‌اند که موفقیت یا شکست شیردهی تنها به عوامل جسمانی یا حتی مهارت‌های مادر وابسته نیست. مفاهیمی مانند شرم مادری و احساس گناه به‌عنوان عوامل روان‌شناختی مهم شناخته شده‌اند که می‌توانند تجربه شیردهی و تصمیم مادر برای ادامه یا قطع آن را تحت تأثیر قرار دهند.

احساس گناه زمانی ایجاد می‌شود که مادر تصور کند در انجام یک وظیفه به اندازه کافی موفق نبوده است؛ اما شرم تجربه‌ای عمیق‌تر است و به این باور منجر می‌شود که «من مادر خوبی نیستم». پژوهش‌های جدید نشان می‌دهند این دو احساس، اگرچه به هم مرتبط هستند، اما پیامدهای متفاوتی دارند و شرم، تأثیر مخرب‌تری بر سلامت روان و تداوم شیردهی دارد.

در هفته‌های نخست پس از زایمان، بسیاری از مادران با چالش‌هایی مانند درد هنگام شیردهی، نگرانی از کافی نبودن شیر یا دشواری در تطابق با نیازهای نوزاد روبه‌رو می‌شوند. اگر این تجربه‌ها با قضاوت، سرزنش یا مقایسه با دیگران همراه شود، ممکن است مادر به‌جای اینکه این مشکلات را بخشی طبیعی از فرایند یادگیری بداند، آن‌ها را نشانه‌ای از ناکافی بودن خود تلقی کند.

مطالعات نشان داده‌اند که احساس شرم می‌تواند رفتارهای کمک‌خواهی را کاهش دهد. مادری که از قضاوت شدن می‌ترسد، ممکن است مشکلات شیردهی خود را مطرح نکند یا دریافت حمایت را به تأخیر بیندازد. این موضوع می‌تواند مشکلاتی را که در ابتدا ساده و قابل مدیریت هستند پیچیده‌تر کند.

یافته‌های علمی جدید نشان می‌دهند که شرم و احساس گناه، از عوامل کمتر دیده‌شده اما بسیار اثرگذار بر تجربه شیردهی هستند. مادرانی که خود را به دلیل مشکلات طبیعی شیردهی سرزنش می‌کنند یا تحت تأثیر استانداردهای غیرواقع‌بینانه قرار می‌گیرند، بیشتر در معرض قطع زودهنگام شیردهی قرار دارند. ازاین‌رو، ترویج نگاهی واقع‌بینانه و به‌دور از قضاوت نسبت به تجربه شیردهی، نه‌تنها از سلامت روان مادر حمایت می‌کند، بلکه می‌تواند به تداوم شیردهی و شکل‌گیری تجربه‌ای مثبت‌تر از مادری نیز کمک کند.

مریم حسینی کارشناس روانشناسی بالینی مرکز آموزشی درمانی نمازی