بازگشت به محیط کار یکی از مهم‌ترین عوامل کاهش شیردهی انحصاری در شش ماه نخست زندگی نوزاد است. با این حال، مطالعات نشان داده‌اند که با برنامه‌ریزی مناسب، حمایت خانواده، همکاری سازمان و آموزش صحیح، بسیاری از مادران شاغل می‌توانند شیردهی را با موفقیت تا دو سال یا بیشتر ادامه دهند.

 سازمان جهانی بهداشت (WHO) و یونیسف توصیه می‌کنند که نوزاد تا شش ماهگی فقط از شیر مادر تغذیه کند و پس از آن، همراه با غذای کمکی مناسب، شیردهی تا دو سالگی یا بیشتر ادامه یابد. اهمیت ادامه شیردهی پس از بازگشت به کار ادامه شیردهی علاوه بر تأمین کامل نیازهای تغذیه‌ای شیرخوار، موجب کاهش خطر عفونت‌های تنفسی، گوارشی، آلرژی، چاقی و دیابت در کودک می‌شود. همچنین برای مادر با کاهش خطر سرطان پستان، سرطان تخمدان، دیابت نوع ۲ و افسردگی پس از زایمان همراه است.

مهم‌ترین چالش‌های زنان شاغل، جدایی طولانی مدت مادر و شیرخوار، کمبود زمان برای شیردهی یا دوشیدن شیر، نبود فضای مناسب برای شیردوشی در محیط کار، استرس شغلی و خستگی، کاهش تدریجی تولید شیر در صورت تخلیه ناکافی پستان، نبود حمایت کافی از سوی سازمان یا همکاران.

راهکارهای مؤثر برای حفظ شیردهی

۱. برنامه‌ریزی قبل از بازگشت به کار آغاز ذخیره شیر دو تا سه هفته قبل از شروع کار آشنایی نوزاد با تغذیه از فنجان یا شیشه در صورت نیاز تمرین استفاده از شیردوش

۲. تخلیه منظم شیر در محیط کار برای حفظ تولید شیر، لازم است هر ۳ تا ۴ ساعت یک‌بار شیر دوشیده شود. تخلیه منظم از کاهش ترشح شیر جلوگیری کرده و احتمال احتقان و ماستیت را کاهش می‌دهد.

۳. نگهداری صحیح شیر مادر دمای اتاق (تا حدود ۲۵ درجه): حدود ۴ ساعت یخچال (۴ درجه سانتی‌گراد): تا ۴ روز فریزر: حدود ۶ ماه (و در برخی شرایط تا ۱۲ ماه با افت نسبی کیفیت) شیر باید در ظروف استریل و دارای تاریخ نگهداری شود.

۴. استفاده از شیردهی مستقیم در زمان حضور در منزل توصیه می‌شود مادر قبل از خروج از منزل، بلافاصله پس از بازگشت و در طول شب، شیرخوار را مستقیماً از پستان تغذیه کند تا تولید شیر حفظ شود.

۵. تغذیه و استراحت مناسب مادر -مصرف مایعات کافی -رژیم غذایی متعادل -خواب و استراحت کافی -کاهش استرس و دریافت حمایت عاطفی.

نقش سازمان در حمایت از شیردهی مطالعات نشان داده‌اند که محیط‌های کاری دوستدار شیردهی باعث افزایش مدت شیردهی، کاهش غیبت کارکنان و افزایش رضایت شغلی می‌شوند.

اقدامات پیشنهادی عبارت‌اند از:

• اختصاص زمان کافی برای شیردوشی
• ایجاد اتاق خصوصی و بهداشتی برای دوشیدن شیر
• دسترسی به یخچال جهت نگهداری شیر
• انعطاف در ساعات کاری
• امکان دورکاری یا ساعات شناور در صورت امکان 

فاطمه آزادی سوپروایزر آموزش پرستاری مرکز آموزشی، درمانی نمازی