بازگشت به فهرست اطلاعات پزشکی  

 

شکستن سنگ های کلیه از طریق دستگاه سنگ شکن
(
Extracorporeal shock wave lithotripsy)

 

 

مقدمه :

 

سنگ های مجاری ادراری ممکن است در هر سطحی از سیستم ادراری ایجاد شوند اما به طور عمده در بافت کلیه ها یافت  می شود. سنگ های کلیه ترکیبات معدنی متنوعی دارند اما حدود 75% آنها از نمک های کلسیم (اگزالات یا فسفات) تشکیل شده اند. عوامل خطر متعددی برای بروز سنگ وجود دارد که عمده ترین آنها، عدم دریافت کافی مایعات می باشد علاوه بر این، دریافت مواد غذایی حاوی پروتئین و سدیم زیاد و همچنین دفع کلسیم بیش از حد معمول از ادرار جزء عوامل خطر بروز سنگ محسوب می شود. بروز سنگ کلیه در آقایان 5/2 برابر بیشتراز خانمهاست و در سنین بین 20 تا 50 سالگی شایع تر است.

روشهای درمانی سنگ کلیه با توجه به اندازه سنگ، محل سنگ و جنس سنگ برای بیمار انتخاب می شود البته اغلب سنگهای کلیه بدون هیچ اقدامی از بدن دفع می شوند.

از جمله روشهای درمانی موجود ، استفاده از سنگ شکن می باشد ؛ این روش، یک شیوه غیرجراحی برای شکستن سنگهای کلیه از طریق امواج ساطع شده از یک ماشین مخصوص می باشد.

 

 

آمادگی های لازم برای انجام سنگ شکن : 

  • در صورتی که سیگار می کشید حداقل 2هفته قبل از انجام سنگ شکن، ترک کنید.
  • برای تسکین درد در هفته های قبل از انجام سنگ شکن از استامینوفن استفاده کنید زیرا مصرف آسپرین، بروفن یا ناپروکسن می تواند شانس خونریزی را افزایش دهد.
  • در صورتی که به دلایل پزشکی دیگر مثل مشکلات قلبی، آسپرین یا وارفارین مصرف می کنید در مورد زمان قطع مصرف آنها قبل از سنگ شکن با پزشکتان مشورت کنید.
  • شب قبل از انجام سنگ شکن، یک شام سبک مثل سوپ یا سالاد میل کنید و پس از نیمه شب از خوردن و آشامیدن خودداری کنید(حتی قهوه، چای و آب هم ننوشید).
  • نتایج آزمایشات انجام شده (آزمایشات عملکرد کلیه، قندخون، شمارش گلبولهای قرمز، سفید و پلاکت، بررسی زمان انعقاد خون ،کشت و تجزیه ادرار و سونوگرافی) را در روز سنگ شکن به همراه داشته باشید.
  • در مواردی ممکن است نیاز باشد روده ها کاملا پاک شوند تا عکس های رادیولوژی که گرفته می شود وضوح بیشتری داشته باشد که در این موارد 24ساعت قبل روغن کرچک وقرصهای ضد نفخ تجویز می شود.

 

اقدامات حین سنگ شکن :

 

قبل از شروع کار برای شما یک سرم وصل می شود و یک داروی مسکن به شما تزریق می شود علاوه بر داروی مسکن، از یک شل کننده عضلانی نیز برای شل شدن عضلات استفاده می شود. (برای بچه ها معمولا از بیهوشی عمومی استفاده می شود.) شما بر روی تختی که بر روی ماشین سنگ شکن قرار گرفته، به پشت می خوابید دستگاه بر علیه سنگ های کلیه امواجی را ارسال می کند و باعث شکسته شدن آنها می شود به این ترتیب که از طریق عکسهای رادیولوژی محل سنگها مشخص می شود و امواج دقیقا در همان محلها متمرکز می شوند. سنگهای خرد شده از طریق میزنای وارد مثانه و سپس از بدن دفع می شوند. عملیات سنگ شکن معمولا 1ساعت به طول می انجامد.

 

 

اقدامات پس از سنگ شکن : 

  • بلافاصله پس از انجام عملیات سنگ شکن به شما یک آنتی بیوتیک وریدی (از طریق سرم) تزریق می شود و برای چند روز به صورت خوراکی هم دارو برای شما نسخه می شود.
  • از آنجایی که دفع سنگ ممکن است باعث حالت تهوع شود،  یک داروی ضد استفراغ پس از انجام سنگ شکن برای شما تزریق می شود.
  • فرآیند دفع خرده های سنگ ممکن است چندین روز یا حتی چندماه به طول انجامد که در این مدت وجود خون در ادرار غیرطبیعی نیست که البته رنگ ادرار باید به مرور زمان روشن تر شود.
  • نوشیدن آب و مایعات به مقدار زیاد جهت تسهیل در روند دفع خرده های سنگ بسیارکمک کننده است.
  • هرگونه علامت غیرطبیعی از جمله دفع خون روشن، درد شدید، تب و عدم توانایی دفع ادرار را به پزشکتان اطلاع دهید.
  • بعد از انجام سنگ شکن ممکن است در ناحیه ای که امواج تابانده شده اند(شکم و کمر) کبودی و خون مردگی مشاهده شود که جای نگرانی نیست و پس از مدتی برطرف می شود.
  • به دلیل احتمال بروز خونریزی در طی سنگ شکن و پس از آن، هفته های بعد از سنگ شکن برای شما آزمایش هموگلوبین فرستاده می شود.

 

 

نکته :

در صورتی که باردار هستید، داروهای رقیق کننده خون مثل وارفارین مصرف می کنید و یا مبتلا به اختلالات قلبی پیشرفته هستید، انجام سنگ شکن باید با نظر مساعد پزشک معالج شما صورت پذیرد.  

 

 

 

گردآوری : اعظم السادات میرشمس کارشناس پرستاری 1387

بازبین : دکتر مهدی صالحی پور – متخصص جراحی کلیه و مجاری ادراری  

 

منابع :

1-     Lithotripsy for kidney stones available from  http://www.nursingconsult.com/das/patient/view/112382935-2/10072/22788.html/top?sid=779045922&SEQNO=1, Accessed December 2008

2-     Monahan et al. Phipps ,  Medical-surgical Nursing. 8 th  ed.2007. Mosby /Elsevier

 

 

بازگشت به فهرست اطلاعات پزشکی 

                

  
تاریخ آخرین بروزرسانی   :  1388-5-3 17:12        برو بالای صفحه نسخه قابل چاپ